Тақсимот дар IPO чист?

Вақте ки ширкат ба IPO мебарояд, талабот ба саҳмияҳои он аксар вақт аз пешниҳод бештар аст. Алокатсия — ин механизми тақсим кардани миқдори маҳдуди саҳмияҳо байни сармоягузорон мебошад. Мо месанҷем, ки чӣ гуна ин кор мекунад.

Мисоли содда

Ширкат дар IPO 10 миллион саҳмия мебарорад. Сармоягузорон дархостҳо барои 50 миллион саҳмия пешниҳод мекунанд. Талабот 5 маротиба бештар аз пешниҳод аст — ин «бафаросилии зиёдшавӣ» (oversubscription) аст.

Брокер ё андеррайтер наметавонад ба ҳар кас 100% дархостҳои онҳо диҳад. Вай саҳмияҳоро мутаносибан ё бо дигар қоидаҳо тақсим мекунад.

Намудҳои алокатсия

Мутаносиба. Агар бафаросилии зиёдшавӣ 5x бошад, ҳар кас 20% аз талабкардаашон мегиранд. Шумо 100 саҳмия хоҳиш карда будед — 20 гирифтед.

Қатъи (лотҳо). Ҳар каси дигарда ҳадди ақалли лот (масалан, 10 саҳмия) мегирад, боқимондаро байни дархостҳои бузург тақсим мекунанд.

Афзалиятнок. Аввал муассисаҳо (фондҳо, бонкҳо), пас сармоягузорони чаканӣ.

Чаро сармоягузорони чаканӣ кам мегиранд

• Афзалияти муассисаҳо. Онҳо сармояи асосиро меоранд ва саҳмияҳоро барои муддати тӯлонӣ нигоҳ медоранд.
• Ҳаҷми дархостҳо. Фондҳо ба миллионҳо, чакан ба ҳазорҳо дархост мекунанд.
• Муносибат бо андеррайтер. Мизоҷони калон афзалияти бештар мегиранд.

Сармоягузори чаканӣ чӣ кор кунад

1. Дархости воқеӣ диҳед. Муфрат накунед — ҳамон вақт ҳам камтар мегиред.

2. Аз чанд брокер истифода кунед. Агар шумо ҳисобҳо дар мулкиейтонадон дошта бошед, тавассути ҳар кадоме иштирок кунед.

3. Ба алокатсияи паст омода бошед. Таҳлил кунед, ки 10-30% аз дархост мегиред.

4. Нақша пас аз листинг дошта бошед. Агар кам гирифтед — дар бозори дуюмдараҷа харид кунед.

Терминҳое, ки бояд бидонед

Овераллотмент (overallotment). Опссиони андеррайтер дар бораи баровардани саҳмияҳои иловагӣ (одатан 15%), агар талабот баланд бошад.

Бефаросилии зиёдшавӣ (oversubscription). Вақте ки талабот бештар аз пешниҳод аст.

Greenshoe. Ҳамин чиз аст, ки овераллотмент — механизми мӯътадилсозии нарх пас аз листинг.

Муддати локап. 90-180 рӯз пас аз IPO, вақте ки огоҳон натавонистан саҳмияҳоро фурӯшанд.

Хатарҳои алокатсияи паст

• Норозигӣ. Ба $10 000 ҳисоб мекардед, лекин $2 000 гирифтед.
• FOMO. Аз ҳиссиёт, саҳмияҳоро бо нархи баланд дар бозори дуюмдараҷа мехаред.
• Каминшудан дастгоҳи сармоягузорӣ. Нишонаи фоиданкунанда гирифта натавонистанд.

Стратегия пас аз IPO

Агар нақшаи дилхоҳ гирифта натавонида бошед:

• 1-2 ҳафта пас аз листинг интизор шавед — нарх мӯътадил мешавад.
• Ба авҷи рӯзҳои аввал харид накунед.
• Натиҷаҳои молиявии нахустин ширкатро омӯзед (нахустин ҳисоботи семоҳа).

Чӣ тавр брокери дорои литсензия иштирок мекунад

«Биржевой Брокер» бораи квотам IPО мегирад ва онҳоро тавассути муштариҳо тақсим менамояд. Ҳаҷми алокатсияи шумо аз ҳаҷми дархост ва бақофаросилии умумӣ вобаста аст.

---

💡 Кӯшиш кунед: ҳисоб дар брокери дорои литсензияи Тоҷикистон кушодан мумкин аст дар чанд дақиқа. Пополашӣ аз 100 сомонӣ, бе дидан ба офис.

Реклама. Ширкати маҳдудии «Биржевой Брокер», литсензияи Минфини РТ №007/25, №008/25, №009/25, №010/25 аз 25.06.2025. Воситаҳои молиявӣ бо рискҳо иртибот доранд. Даромад аз арзиши бозории активҳо вобаста аст. Маҳадиси инфиродиҳои сармоягузори нест. Мавод барои маълумот пешниҳод шудааст.