
IPO (Initial Public Offering) — bu kompaniya aksiyalarining birja bo‘yicha birinchi marta joylashtirilishi bo‘lib, undan so‘ng uning qog‘ozlarini faqat tor doira ichidagi mutaxassislar emas, balki istalgan investor sotib olishi mumkin.
IPO Pre-IPO dan qanday farq qiladi
Birjaga chiqishdan oldin kompaniya aksiyalari odatda faqat asoschilar, yuqori darajadagi rahbarlar va venture fondlariga tegishli bo‘ladi — bu Pre-IPO bosqichi hisoblanadi. IPO — bu kompaniya aksiyalarni rasmiy ravishda birjada joylashtiradi va ular keng bozor uchun mavjud bo‘ladigan payt.
Qanday qilib kompaniyalar umuman IPO ga chiqadi
Asosiy sabab — keyingi rivojlanish uchun kapital jalb qilishdir. IPO bosqichida (yoki undan ham oldin, Pre-IPO da) qog‘ozlarni sotib olgan investorlar kompaniya ochiq bozorga chiqqanidan so‘ng kapitalizatsiyaning o‘sishi hisobiga daromad olishni kutishadi — lekin bu kutish, kafolat emas.
Lock-up davri nima
Lock-up — bu katta aksiya egallari, ya’ni asoschilar, yuqori darajadagi rahbarlar va erta investorlar aksiyalarni sota olmaydigan davr (odatda 90–180 kun, aniq muddat ma’lum bir chiqarilish shartlarida ko‘rsatiladi). U IPO dan darhol so‘ng erta egallar bir vaqtda qog‘ozlarni sotib yuborishni boshlasa, kotirovkalar keskin tushib ketishining oldini olish uchun joriy etiladi.
Pre-IPO bitimlari uchun qanday kompaniyalar ko‘rib chiqiladi
Pre-IPO uchun kompaniyalarni tanlash odatda bir qator belgilarga asoslanadi: biznesning yetukligi va mutaxassislar jamoasi, taniqli venture kapital fondlaridan moliyalash, foyda (bozor amaliyotida ko‘pincha 100 million dollar darajasi mezon qilib olinadi), yillik o‘sish sur’ati 40% dan yuqori, kompaniyaning ochiqligi va jalb qilingan investitsiyalarning umumiy hajmi (ko‘pincha 50 million dollar, so‘nggi raund moliyalashida esa 1 milliard dollar). Bu mezonlar, aniq bir bitimni tanlash kafolati emas.
Qanday qatnashish — 3 qadam
Bilish kerak bo‘lgan xavflar
IPO — kafolatlangan daromad emas: joylashtirishdan so‘ng aksiyalar joylashtirish narxidan yuqoriga ham, pastga ham tushishi mumkin. Avvalgi muvaffaqiyatli IPO tarixlari keyingi kompaniya uchun ham xuddi shunday natija kafolatini bermaydi. Material tanishuv maqsadida berilgan va individual investitsiya tavsiyasi hisoblanmaydi.